EDB

Każde skrócenie czasu ratowania zwiększa szanse na przeżycie        poszkodowanego

  1. Podstawy prawne udzielania pierwszej pomocy

Obowiązkiem każdego świadka, uczestnika lub sprawcy nagłego zdarzenia powinno być udzielenie pierwszej pomocy poszkodowanemu jeśli jej udzielenie nie spowoduje zagrożenia zdrowia i życia ratownika.

Do udzielenia pomocy osobie poszkodowanej każdy człowiek jest zobligowany zarówno ze względów etycznych jak i prawnych (artykuł 162 Kodeksu karnego)

Prawo karne nie przewiduje kar za złe udzielenie pierwszej pomocy

  1. Wyposażenie apteczki
  2. Gaza wyjałowiona – bezpośrednio na ranę
  3. Opaska do bandażowania (tzw. bandaż zwykły), wyjałowiona – mocuje opatrunek
  4. Chusta trójkątna wyjałowiona – unieruchamia kończyny górne, mocuje opatrunek
  5. Wata i lignina – nie może służyć do bezpośredniego opatrywania rany! Może być stosowana do zatamowania silnego krwawienia
  6. Plastry z opatrunkiem i bez opatrunku
  7. Koc przeciwwstrząsowy (folia izotermiczna) – jego błyszcząca powierzchnia odbija promieniowanie cieplne
  8. Elastyczna siateczka Codofix – mocuje opatrunek
  9. Bandaż elastyczny – służy do wykonania opatrunku uciskowego, nie jest wyjałowiony i słabo przepuszcza powietrze
  10. Nożyczki ratownicze
  11. Pęseta
  12. Agrafka i zapinki – trzeba bardzo uważać aby nie przedziurawić nimi rękawiczek
  13. Rękawiczki jednorazowe
  14. Maseczka do sztucznego oddychania
  15. Kamizelka odblaskowa
  16. Woda utleniona lub spirytus salicylowy – nie należy umieszczać go w apteczce samochodowej
  17. Leki – nie należy umieszczać w apteczce samochodowej a zwłaszcza leków w płynie
  18. Notes i ołówek
  19. Latarka
  1. Zasady postępowania na miejscu wypadku

Każdy wypadek jest inny, a każda akcja ratunkowa jest improwizacją. Dlatego też, tak ważne jest, żeby ratownik działał zawsze według ustalonych ogólnych zasad postępowania. Przypadkowy świadek zdarzenia stając się ratownikiem musi przede wszystkim zmierzyć się z własną odpornością psychiczną, czyli odpornością na często towarzyszące wypadkom chaos, krew, jęki rannych, obrażenia, zniszczenia, panikę i przerażenie poszkodowanego.

1. Ocena sytuacji

2. Ocena bezpieczeństwa

3. Ocena stanu poszkodowanego (kontrola czynności życiowych)

4. Wezwanie pomocy

5. Dalsza opieka nad poszkodowanym

6. Przekazanie informacji o poszkodowanym

   Nigdy nie rozpoczynaj akcji ratunkowej bezpośrednio od poszkodowanego !!!      

  1. Ocena sytuacji
  2. Co się stało?
  3. Jakie były przyczyny wypadku?
  4. Czym dysponuję?
  5. Jakiej pomocy będę potrzebował?
  6. Czy może mi pomóc inny świadek wypadku?
  7. Czy będzie potrzebna pomoc specjalistyczna?
  8. Ocena bezpieczeństwa – rozpoznanie zagrożeń
  9. Ogień lub substancje toksyczne
  10. Utrudniony dostęp do poszkodowanego np. na lodzie
  11. Groźba porażenia prądem
  12. Groźba zawalenia się budynku
  13. Zachowanie innych ludzi (biją się, są pod wpływem alkoholu lub innych środków)
  14. Niebezpieczne zwierzęta w pobliżu

Jeśli to możliwe i nie zagraża zdrowiu lub życiu ratownika należy rozpoznać zagrożenie, zlokalizować je i zlikwidować lub odizolować poszkodowanego.

   Bezpieczeństwo ratownika jest sprawą nadrzędną !!!

  • Ocena stanu poszkodowanego
    • Ocena stanu przytomności
  • Do poszkodowanego podchodzimy od przodu
  • Klękamy z boku i zdecydowanie potrząsamy poszkodowanego za ramiona i głośno pytamy czy nas słyszy
  • Jednocześnie obserwujemy poszkodowanego zwracając uwagę na
  • wyciek krwi z uszu lub nosa
  • wyciek płynu surowiczo-krwistego (złamanie podstawy czaszki)
  • rany głowy
  • zapach acetonu z ust (śpiączka cukrzycowa)
  • widoczne informacje o chorobie (bransoletki itp.)
    • Udrożnienie dróg oddechowych

Pochylamy się nad twarzą poszkodowanego, udrażniamy jego drogi oddechowe i zbliżamy własny policzek i ucho do ust poszkodowanego. Jednocześnie obserwujemy ruchy klatki piersiowej.

  • Ocena oddychania

Mamy 10 sekund na sprawdzenie oddechu (minimum dwa oddechy lub trzy oznaczają, że nie doszło do zatrzymania akcji serca; jeden oddech lub wcale wymagają natychmiastowego  podjęcia akcji reanimacyjnej)

  • Wezwanie służb ratunkowych
  • Informujemy o miejscu zdarzenia (adres, punkty charakterystyczne)
  • o rodzaju zdarzenia (potrącenie przez samochód, upadek z wysokości itp.) oraz o ewentualnych zagrożeniach (pożar, ulatnianie się gazu, uszkodzona sieć energetyczna itp.)
  • o liczbie, płci i przybliżonym wieku poszkodowanego
  • o stanie poszkodowanego, rodzaju obrażeń oraz czy jest zagrożone jego życie
  • o wzywającym pomocy

     Pamiętaj, to dyspozytor przyjmujący zgłoszenie kończy rozmowę !!!

  • Dokładne badanie poszkodowanego
  • Zaczynamy dokładne badanie ofiary wypadku po uprzednim upewnieniu się, że znajduje się ona w bezpiecznym miejscu i nie ma konieczności podjęcia czynności resuscytacji krążeniowo-oddechowej
  • Badamy dwoma rękami lekko uciskając ciało poszkodowanego od czubka głowy do palców stóp i poszukujemy miejsc wrażliwych na dotyk – ból, obrzęk, rany, wgniecenia na owłosionej części głowy
  • Badamy głowę
  • Badamy twarz (twarz blada, sina, czerwona jest objawem zaburzenia oddychania i krążenia krwi) i nos (uciskamy, zwracamy uwagę na krwawienie oznaczające np. złamanie, wypływ płynu surowiczo-krwistego wskazujące na złamanie podstawy czaszki)
  • Badamy uszy ( wypływ płynu surowiczo-krwistego)
  • Badamy jamę ustną (zapach z ust np. acetonu oznacza cukrzycę, obecność ciał obcych np. protezy zębowej, podrażnienie gardła oznacza zatrucie, trudności w połykaniu – oparzenie)
  • Badamy szyję
  • Badamy klatkę piersiową (niesymetryczność ruchów oddechowych oznacza złamania żeber)
  •  Badamy brzuch i plecy (jeśli to możliwe lub konieczne)
  • Badamy miednicę (sprawdzamy czy poszkodowany kontroluje czynności fizjologiczne i czy nie występują krwawienia z naturalnych otworów ciała)
  • Badamy kończyny dolne a na końcu górne
  • Dalsza opieka nad poszkodowanym
  • Nie zmieniać pozycji poszkodowanego jeśli nie jest to konieczne
  • Zabezpieczyć go przed wpływem warunków atmosferycznych
  • Nie zostawiać go samego
  • Rozmawiać z poszkodowanym i uspokoić go
  • Przeprowadzić z poszkodowanym wywiad SAMPLE
  • Zapewnić poszkodowanemu wsparcie psychiczne
  • Odsunąć gapiów
  • Zaopiekować się jego rzeczami
  • Regularnie sprawdzać stan ogólny poszkodowanego
  • Przekazać zebrane informacje o poszkodowanym ratownikom lub skierować go z osobą towarzyszącą do domu

Algorytm postępowania ratownika jeśli poszkodowany jest przytomny

  1. Oceniamy sytuację
  2. Oceniamy bezpieczeństwo swoje i poszkodowanego
  3. Dbamy o własne bezpieczeństwo (środki ochrony osobistej)
  4. Rozpoczynamy ocenę stanu poszkodowanego przez próbę nawiązania kontaktu
  5. Oceniamy stan świadomości – poszkodowany jest przytomny
  6. Powiadamiamy pogotowie
  7. Zapewniamy sobie pomoc przy unieruchomieniu głowy poszkodowanego
  8.  Przystępujemy do badania ciała poszkodowanego w celu zlokalizowania  i opatrzenia urazów
  9. Głowa
  10. Kark
  11. Klatka piersiowa (uciśnięcia w czterech miejscach)
  12. Brzuch (uciśnięcia w czterech miejscach)
  13. Miednica
  14. Kończyny dolne (zastosowanie dźwigni x 4 + czucie w palcach)
  15. Kończyny górne (zastosowanie dźwigni x 4 + czucie w palcach)
  16. Wywiad SAMPLE (symptomy, alergie, medykamenty, przewlekłe choroby, lunch, ewentualne przyczyny
  1. Utrata przytomności – najczęstszy objaw zaburzenia funkcji mózgu
  2. Przyczyny utraty przytomności
  3. Urazy głowy
  4. Ból, głód, wyczerpanie, strach
  5. Zawał serca, udar mózgu
  6. Niedotlenienie mózgu
  7. Zatrucia
  8. Cukrzyca – hipoglikemia (niski poziom cukru we krwi)
  9. Padaczka
  10. Porażenie prądem
  11. Wychłodzenie lub przegrzanie ciała
  12. Alkohol, narkotyki itp.
  13. Przyczyny niedrożności dróg oddechowych
  14. Utrata przytomności, w wyniku której wiotczeją mięśnie a język zapada się siłą ciężkości blokując tchawicę i krtań
  15. Ciało obce
  16. Alergie pokarmowe
  17. Ukąszenia
  18. Oparzenia
  19. Choroby np. astma oskrzelowa
  20. Postępowanie w celu udrożnienia dróg oddechowych

Należy klęknąć obok osoby nieprzytomnej i zastosować rękoczyn czoło żuchwa. W przypadku dzieci do pierwszego roku życia głowę poszkodowanego nie odchylamy tak bardzo do tyłu jak w przypadku dorosłego. U niemowląt przytomność sprawdzamy uderzając palcami w stopę niemowlęcia i obserwujemy jego reakcje (grymas, płacz, ruchy ciała)

  • Ułożenie poszkodowanego w pozycji bezpiecznej

Osobę nieprzytomną spontanicznie oddychającą układamy w pozycji bezpiecznej ustalonej w celu niedopuszczenie do zablokowania przez język tchawicy oraz umożliwienia swobodnego wypływu płynnej treści z ust.

Jeśli poszkodowany musi pozostawać w pozycji bezpiecznej dłużej niż 30 minut, to należy go odwrócić na drugi bok.

Algorytm postępowania ratownika z osobą nieprzytomną oddychającą

  1. Oceniamy sytuację
  2. Oceniamy bezpieczeństwo swoje i poszkodowanego
  3. Dbamy o własne bezpieczeństwo (środki ochrony osobistej)
  4. Rozpoczynamy ocenę stanu poszkodowanego przez próbę nawiązania kontaktu
  5. Oceniamy stan świadomości – poszkodowany jest nieprzytomny
  6. Zapewniamy sobie pomoc osób trzecich
  7. Udrażniamy drogi oddechowe i oceniamy oddech – poszkodowany oddycha
  8. Powiadamiamy pogotowie
  9. Zapewniamy poszkodowanemu komfort termiczny
  10. Kontrolujemy  czynności życiowe poszkodowanego co minutę
  • Resuscytacja krążeniowo-oddechowa
  1. Najbardziej niebezpieczne dla życia i zdrowia jest gwałtowne przerwanie najważniejszych funkcji życiowych: krążenia krwi (pracy serca) i oddychania. Może to nastąpić łącznie lub pojedynczo i już po kilku minutach powoduje śmierć. Algorytm postępowania w ratowaniu poszkodowanego z zaburzeniami krążeniowo-oddechowymi nazywamy łańcuchem przeżycia.
  2. Łańcuch przeżycia
  3. Wczesne rozpoznanie zagrożenia życia i wezwanie pomocy
  4. Natychmiastowe rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (brak tlenu po 4-5 min. powoduje rozpoczęcie nieodwracalnego procesu uszkodzenia mózgu)
  5. Wczesne wykonanie defibrylacji
  6. Wczesne podjęcie zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych i standaryzowana opieka poresuscytacyjna

Algorytm postępowania ratownika jeśli poszkodowany jest nieprzytomny i nie oddycha

  1. Oceniamy sytuację
  2. Oceniamy bezpieczeństwo swoje i poszkodowanego
  3. Dbamy o własne bezpieczeństwo (nakładamy rękawiczki)
  4. Oceniamy stan świadomości – poszkodowany jest nieprzytomny
  5. Zapewniamy sobie pomoc innych świadków zdarzenia
  6. Udrażniamy drogi oddechowe przez odchylenie głowy
  7. Oceniamy oddech przez 10 sekund (1 oddech lub wcale nakazuje rozpoczęcie RKO lecz uwaga ! u 40% poszkodowanych występuje oddech agonalny czyli słaby, ciężki, głośny oddech tzw. łapanie powietrza. Dlatego też jeśli nie mamy pewności czy poszkodowany prawidłowo oddycha to nie należy się wahać z podjęciem RKO)
  8. Powiadamiamy pogotowie

Jeżeli nie wiemy jak prawidłowo wykonać RKO możemy poprosić dyspozytora o telefoniczny instruktarz

  • Jeśli to możliwe organizujemy dostarczenie defibrylatora (AED) przez innego świadka zdarzenia
  • Zapewniamy sobie zmiany przy resuscytacji
  • Zakładamy maseczkę jednorazową na usta poszkodowanego
  • Przystępujemy do 30 uciśnięć (z częstotliwością 100-120 uciśnięć na minutę) i 2 wdechów (w sumie nie powinny trwać dłużej niż 5 sekund)
  • Jeśli pierwszy oddech ratowniczy nie spowodował uniesienia klatki piersiowej, przed podjęciem kolejnej próby sprawdź czy w jamie ustnej nie ma żadnych ciał obcych. Nie podejmuj więcej niż dwóch prób wdechów ratowniczych. Nawet jeśli były nieudane przejdź do uciskania klatki piersiowej.
  • Po dwóch minutach (5 cykli 30 uciśnięć – 2 oddechy) następuje zmiana, która odbywa się zawsze po 2 wdechach
  • Podczas RKO mogą wystąpić wymioty, należy więc obrócić poszkodowanego na bok i umożliwić wypłynięcie treści pokarmowej, która powoduje niedrożność dróg oddechowych.
  • Jeśli podczas prowadzenia RKO pojawią się oznaki krążenia, takie jak:
  • ruch poszkodowanego
  • prawidłowy oddech
  • kaszel
  • brak tolerancji ucisków (jęk, obrona)

przerwij uciskanie klatki piersiowej i ponownie oceń oddech przez 10 sekund. Jeśli poszkodowany oddycha prawidłowo, ale nadal jest nieprzytomny postępuj tak, jak z osobą nieprzytomną.

Instrukcja użycia AED (defibrylatora)

  1. Przed włączeniem defibrylatora zdejmij poszkodowanemu zegarek, łańcuszek, okulary itp.)
  2. Sprawdź czy nie leży na mokrym podłożu lub metalowym, czy ma suche ubranie i skórę
  3. Otwórz urządzenie i włącz je
  4. Przyklej elektrody zgodnie z rysunkiem umieszczonym na nich w miejscu najmniej owłosionym. Jeśli się pomylisz nie odrywaj raz przyklejonej elektrody
  5. Postępuj zgodnie z poleceniami głosowymi AED
  6. Upewnij się, że nikt nie dotyka poszkodowanego i sam go nie dotykaj w chwili prowadzenia analizy rytmu serca
  7. Jeżeli wyładowanie jest wskazane upewnij się ponownie, że nikt nie dotyka poszkodowanego i sam go nie dotykaj
  8. Wykonaj defibrylację
  9. Po wykonaniu defibrylacji natychmiast kontynuuj resuscytację krążeniowo-oddechową
  10. AED można stosować u dzieci powyżej 8 roku życia. U dzieci od 1 roku do 8 lat należy zastosować tryb pediatryczny w defibrylatorze. Nie zaleca się stosowania AED u niemowląt do pierwszego roku życia.

Resuscytacja u dzieci

  1. Procedurę rozpoczynamy od 5 oddechów ratowniczych + 30 uciśnięć + 2 oddechy + 30 uciśnięć itd.
  2. U dzieci do pierwszego roku życia (niemowląt) wentylacja usta – usta – nos
  3. U starszych dzieci technika usta – usta
  4. U dzieci powyżej pierwszego roku życia udrażniamy drogi oddechowe przez delikatne odgięcie głowy i uniesienie żuchwy. Następnie zatykamy nos dziecka, otwieramy jego usta, nabieramy powietrza, obejmujemy szczelnie jego usta własnymi i przez 1 sekundę spokojnie wdmuchujemy powietrze obserwując jednocześnie unoszenie się klatki piersiowej. Po wykonaniu wdechu odsuwamy swoje usta od ust dziecka, puszczamy nos i obserwujemy czy podczas wydechu opada jego klatka piersiowa.
  5. U niemowląt udrażniamy drogi oddechowe przez umieszczenie głowy w pozycji neutralnej – nie odginamy jej! i unosimy brodę. Nie nabieramy dodatkowo powietrza i ustami obejmujemy usta i nos niemowlęcia a dalej postępujemy tak samo jak u dziecka starszego
  6. Uciśnięcia klatki piersiowej
  7. U niemowląt dwoma palcami jednej dłoni nie odrywając palców od klatki piersiowej
  8. U starszych dzieci jedną dłonią lub obiema tak jak u osób dorosłych
  9. Jeśli ratownik jest sam powinien przez minutę prowadzić resuscytację a dopiero potem wezwać pogotowie chyba, że dziecko nagle straci przytomność bez zauważalnego powodu i można przypuszczać, że przyczyną NZK są zaburzenia rytmu serca i dziecko wymaga defibrylacji.

Resuscytacja u osób tonących

  1. Procedurę rozpoczynamy od 5 oddechów ratowniczych bez względu na wiek poszkodowanego
  2. Jeśli ratownik jest sam, to przed wezwaniem pomocy powinien przez minutę prowadzić resuscytację a dopiero potem zadzwonić po pogotowie
  3. Nie wolno usuwać wody z płuc ofiary

Pierwsza pomoc ofierze nieszczęśliwego skoku do wody

  1. Jeszcze przed wyniesieniem z wody ułóż poszkodowanego na twardym podłożu (np. deska surfingowa)
  2. Unieruchom kręgosłup szyjny poszkodowanego. Następnie postępuj według przyjętych standardów udzielania pierwszej pomocy

Pierwsza pomoc ofierze porażenia prądem

  1. Porażenie prądem niskonapięciowym (np. w domu)
  2. Oceń sytuację
  3. Zapewnij bezpieczeństwo sobie i poszkodowanemu (odetnij dopływ prądu), jeśli nie można znajdź jakiś materiał izolacyjny (drewniana skrzynka, gruba książka telefoniczna) i jakimś przedmiotem izolacyjnym (kij od szczotki) odepchnij poszkodowanego od źródła prądu
  4. Sprawdź czy w miejscu zdarzenia nie jest mokro
  5. Nie przenoś poszkodowanego jeśli jest w bezpiecznym miejscu
  6. Rozpocznij standardowe procedury udzielania pierwszej pomocy
  7. Porażenie prądem wysokonapięciowym (linia energetyczna)
  8. Oceń sytuację
  9. Zapewnij bezpieczeństwo sobie i poszkodowanemu (wezwij karetkę, nie zbliżaj się na odległość 18 metrów do poszkodowanego
  10. Doprowadź do odłączenia prądu w linii wysokiego napięcia
  11. Po odcięciu dopływu prądu postępuj według standardów udzielania pierwszej pomocy

Pierwsza pomoc ofierze porażenia przez piorun

  1. Wezwij pomoc specjalistyczną
  2. Natychmiast rozpocznij RKO
  • Stany nagłe

Omdlenia – krótkotrwała utrata przytomności wywołana niedotlenieniem mózgu

Omdlenie podejrzewamy tylko jeśli doszło do niego w obecności ratownika

  1. Przyczyny omdleń
  2. Długotrwałe stanie bez możliwości podparcia się w miejscu zatłoczonym, dusznym lub nasłonecznionym
  3. Nadmierny wysiłek fizyczny lub gwałtowna zmiana pozycji
  4. Ból, głód, strach, silne zdenerwowanie
  5. Czynniki sytuacyjne (odruchowe rozszerzenie naczyń krwionośnych na widok krwi)
  6. Zaburzenia rytmu serca
  7. Zatrucia
  8. Na skutek chorób np. cukrzyca, udar
  9. stres
  10. Zwiastuny zasłabnięcia
  11. Szum w uszach
  12. Zaburzenie widzenia (tzw. mroczki)
  13. Duszność
  14. Nudności
  15. Kołatanie serca
  16. Zawroty głowy
  17. Uczucie nagłego osłabienia
  18. Bladość skóry pokrytej zimnym potem
  19. Algorytm postępowania
  20. Widząc charakterystyczne objawy podtrzymaj upadającego
  21. Ułóż poszkodowanego na plecach
  22. Udrożnij jego drogi oddechowe
  23. Sprawdź czy poszkodowany prawidłowo oddycha
  24. Zapewnij poszkodowanemu dostęp świeżego powietrza
  25. Rozluźnij jego odzież
  26. Unieś jego kończyny dolne do góry jednocześnie utrzymując drożność dróg oddechowych
  27. Po 2 minutach poszkodowany odzyskuje przytomność – nie pozwól mu wstawać, wyjaśnij poszkodowanemu co się stało
  28. Przeprowadź wywiad SAMPLE aby ocenić czy wezwać pomoc medyczną
  29. Po kolejnych 3 minutach poszkodowany czuje się lepiej – posadź go i dopiero po chwili pomóż mu wstać cały czas go podtrzymując

Osobę z symptomami omdlenia sadzamy i pochylamy jej głowę między kolanami ze swobodnie zwisającymi rękami lub kładziemy ją i unosimy jej nogi.

Nie wolno podkładać niczego pod głowę poszkodowanego!!!

Omdlałą kobiety w ciąży ułóż na plecach i pod jej prawy bok podłóż zrolowany koc

           Zadławienia

Ciało obce w drogach oddechowych (zadławienie)

  1. Objawy zadławienia
  2. Chwytanie się ofiary za gardło, dławienie
  3. Trudności w oddychaniu, świsty podczas oddychania
  4. Trudności w mówieniu
  5. Kaszel
  6. Zasinienie skóry
  7. Utrata przytomności
  8. Zatrzymanie oddechu
  9. Zatrzymanie krążenia
  10. Algorytm postępowania jeżeli poszkodowany ma objawy częściowej niedrożności dróg oddechowych
  11. Zachęcaj go do kaszlu, gdyż jest on najbardziej efektywnym i bezpiecznym sposobem usunięcia ciała obcego. Jeżeli kaszel jest efektywny poszkodowany może płakać, mówić, może nabrać powietrza przed kaszlem
  12. Uważnie go obserwuj, może ciało obce zostanie wyksztuszone lub stan poszkodowanego się pogorszy
  13. Algorytm postępowania jeżeli poszkodowany ma objawy całkowitej niedrożności dróg oddechowych ale jest przytomny
  14. Jeśli poszkodowany nie może kaszleć, mówić, oddychać i sinieje zastosuj pięć uderzeń w okolicę międzyłopatkową (po każdym uderzeniu sprawdź czy ciało obce wypadło)
  15. Jeżeli pięć uderzeń nie pomoże, zastosuj pięć uciśnięć nadbrzusza
  16. W razie potrzeby powtórz obie czynności
  17. Algorytm postępowania jeżeli poszkodowany stracił przytomność
  18. Ułóż poszkodowanego na plecach na twardym podłożu
  19. Wezwij pogotowie
  20. Przystąp do RKO
  21. W trakcie RKO za każdym razem kiedy udrażniasz drogi oddechowe zaglądaj do jamy ustnej poszkodowanego w celu sprawdzenia czy widać w niej ciało obce, które mogło się tam przemieścić pod wpływem uciśnięć klatki piersiowej
  22. Jeżeli udzielenie pierwszej pomocy powiodło się i poszkodowany wykrztusił ciało obce to i tak wymaga on konsultacji medycznej ze względu na ewentualne powikłania (małe fragmenty ciała obcego mogły pozostać w drogach oddechowych lub uciśnięcia nadbrzusza mogły spowodować obrażenia wewnętrzne)
  23. Nie wolno wykonywać uciśnięć nadbrzusza u niemowląt. Zamiast tego wykonuje się uciśnięcia klatki piersiowej.

Ból w klatce piersiowej

  1. Objawy
  2. Ucisk lub ból w klatce piersiowej (zamostkowy, promieniujący na ramiona, szyję lub brzuch)
  3. Ból nie ustępuje po podaniu własnych leków chorego np. nitrogliceryny
  4. Niepokój, paniczny strach
  5. Nudności
  6. Silne pocenie się
  7. Duszność
  8. Płytki oddech
  • Algorytm postępowania
  • Ułóż chorego w pozycji siedzącej lub półsiedzącej
  • Wezwij pogotowie
  • Zapewnij choremu dopływ powietrza
  • Pomóż mu w zażyciu jego stałych leków, ale nie podawaj niczego sam
  • Kontroluj stan przytomności chorego
  • W razie potrzeby przygotuj się i przystąp do RKO

Napad drgawek

  1. Zachowanie poszkodowanego w czasie ataku
  2. Poszkodowany upada, staje się sztywny na skutek kurczu mięśni i zaczyna drgać, nie oddycha
  3. Drgawkom mogą towarzyszyć: wydobywająca się z ust piana o krwawym zabarwieniu jeśli chory przygryzie sobie język
  4. Chory może bezwiednie oddać mocz lub kał
  5. Atak mija po 2-3 minutach
  6. Po ataku chory pozostaje jeszcze przez kilka minut nieprzytomny, mięśnie rozluźniają się i powraca oddech.
  7. Po odzyskaniu przytomności chory jest oszołomiony, nieświadomy ataku, osłabiony, senny
  • Algorytm postępowania
  • Podtrzymaj upadającego aby złagodzić jego upadek
  • Ułóż chorego na plecach
  • Zapewnij ochronę głowy chorego przed obrażeniami (usuń przedmioty o które mógłby uderzyć, podłóż coś miękkiego pod jego głowę)
  • Poczekaj aż minie atak
  • Po ustąpieniu drgawek udrożnij drogi oddechowe chorego, usuń ślinę z jego ust, przykryj go i pozwól mu odpocząć
  • Jeśli chory nie odzyskuje przytomności ułóż go w pozycji bezpiecznej
  • Wezwij pomoc medyczną jeśli:
  • chory jest sam
  • doznał obrażeń w wyniku upadku
  • atak trwał dłużej niż 5 minut
  • ma trudności z oddychaniem

Podczas ataku drgawek nie wolno rozwierać choremu ust na siłę ani wkładać nic do ust

Nie wolno na siłę przytrzymywać drgającego ciała chorego

Nie wolno robić sztucznego oddychania gdyż bezdech podczas ataku jest jednym z objawów

Udar mózgu

  1. Objawy
  2. Krótkotrwałe nawracające omdlenia
  3. Drętwienie twarzy lub innych części ciała
  4. Otępienie
  5. Trudności w mówieniu i widzeniu
  6. Zaburzenia czucia po jednej stronie ciała
  7. Zaburzenia równowagi
  • Algorytm postępowania

Jeśli podejrzewasz udar mózgu u poszkodowanego powinieneś sprawdzić, czy jest w stanie wykonać następujące polecenia:

                 a.  Poproś poszkodowanego, aby się uśmiechnął lub pokazał zęby. Zwróć   uwagę, czy jego usta są wykrzywione lub kącik ust opada.

                 b.  Poproś poszkodowanego, aby zamknął oczy, uniósł obie ręce jednocześnie do pozycji poziomej i odwrócił ręce dłońmi do góry. Zwróć uwagę, czy jedno z ramion opada.

                 c.  Poproś poszkodowanego, aby powtórzył proste zdanie. Sprawdź, czy mówi wyraźnie i czy nie brakuje mu słów.

Jeśli poszkodowany nie jest w stanie wykonać jednego lub więcej z powyższych poleceń, należy podejrzewać u niego udar mózgu. Nie bagatelizuj sytuacji, nawet jeśli poszkodowany zaprzecza, że coś mu dolega. Poszkodowany pilnie potrzebuje pomocy.

  1. Ułóż chorego w pozycji półsiedzącej
  2. Ułóż jego głowę lekko na boku aby ślina mogła swobodnie wypływać
  3. Wezwij pogotowie
  4. Osobę nieprzytomną ułóż w pozycji bezpiecznej i kontroluj jej funkcje życiowe
  5. W razie potrzeby przystąp do RKO

Cukrzyca  

Chory narażony jest na wystąpienie hiperglikemii lub hipoglikemii

  1. Przyczyny hiperglikemii (za wysoki poziom glukozy we krwi)
  2. Niewłaściwa dieta (np. zbyt obfity posiłek)
  3. Za mała dawka insuliny
  4. Stres
  5. Choroba (gorączka)

Objawem hiperglikemii jest wyczuwalny zapach acetonu w oddechu chorego

  • Postępowanie ratownika
  • Chory jest przytomny – należy mu podać odpowiednią dawkę insuliny
  • Chory jest nieprzytomny – należy ułożyć go w pozycji bezpiecznej, wezwać pogotowie, zabezpieczyć przed wpływem warunków atmosferycznych i regularnie kontrolować jego czynności życiowe
  • Przyczyny hipoglikemii (niedobór glukozy we krwi)
  • Zaaplikowanie zbyt dużej dawki insuliny
  • Niewłaściwa dieta (np. pominięcie posiłku)
  • Nieregularne  przyjmowanie leków na cukrzycę lub przyjmowanie ich w nieodpowiednich dawkach
  • Duży wysiłek fizyczny
  • Spożycie alkoholu
  • Objawy hipoglikemii
  • Omdlenie
  • Drżenie mięśni
  • Blada, zimna, lepka skóra
  • Pocenie się
  • Przyśpieszone tętno, kołatanie serca
  • Pobudzenie, niepokój chorego
  • Płytki oddech
  • Utrata przytomności
  • Postępowanie ratownika
  • Chory jest przytomny – należy natychmiast podać mu cukier
  • Chory jest nieprzytomny – patrz postępowanie przy hiperglikemii
  • Rany
  1. Rodzaje ran
  2. Rana cięta – jej przebieg jest prosty a brzegi gładkie i równe, może obficie krwawić (np. rana spowodowana nożem)
  3. Rana rąbana – ma charakter rany ciętej ale jest od niej większa i głębsza, powoduje rozległe uszkodzenia tkanek (np. rana spowodowana siekierą, tasakiem)
  4. Rana kłuta – powstaje w wyniku zranienia ostrym, długim i wąskim przedmiotem (bagnet, gwóźdź, nóż, pręt). Rana jest wąska, prosta, głęboka i może uszkodzić narządy wewnętrzne. Krwawienie na zewnątrz jest niewielkie ale dochodzi również do krwawienia wewnętrznego.
  5. Rana szarpana – powstaje w wyniku rozdarcia skóry (drut kolczasty, hak). Brzegi rany są poszarpane, nierówne a krwawienie jest umiarkowane.
  6. Rana tłuczona – powstaje w wyniku uderzenia tępym narzędziem (kamień, drąg, młotek). Brzegi rany są nierówne, obrzęknięte. Krwawienie niezbyt obfite ale urazowi towarzyszy silny ból i wstrząs.
  7. Rana miażdżona – powstaje w wyniku bardzo silnego uderzenia, upadku z wysokości, zgniecenia, przysypania gruzem, przygniecenia przez bardzo ciężki przedmiot. Charakteryzuje się silnym bólem, niewielkim krwawieniem oraz rozległym uszkodzeniem tkanek wewnętrznych i kości (złamania lub zmiażdżenia kości)
  8.  Rana kąsana – powstaje w wyniku ugryzienia przez zwierzę. Rana jest poszarpana
  9. Rana po ukąszeniu – powstaje w wyniku ukąszenia przez np. żmiję. Rana ma charakterystyczne dwa otwory po zębach jadowych. Krwawienie nie występuje a wokół rany pojawia się zasinienie i opuchlizna
  10. Rana po użądleniu – powstaje w wyniku użądlenia przez owady. Rana ma charakter punktowy a wokół niej występuje opuchlizna
  11. Rana postrzałowa (otwór wlotowy i kanał rany) postrzałowa styczna (w postaci bruzdy na ciele, pocisk nie wnika w głąb) przestrzałowa (otwór wlotowy, kanał rany i otwór wylotowy)
  12. Pierwsza pomoc w przypadku zranienia
  13. Oceń sytuację – zbierz dokładny wywiad o okolicznościach zdarzenia, narzędziu, które spowodowało ranę
  14. Zapewnij bezpieczeństwo sobie i poszkodowanemu (ułóż poszkodowanego w zależności od umiejscowienia rany)
  15. Oceń stan ogólny poszkodowanego
  16. Wezwij pogotowie
  17. W przypadku masywnego krwawienia zatamuj je
  18. Jeśli nie występuje obfite krwawienie to przed opatrywaniem rany odsłoń ją (rozbieramy rannego od strony zdrowej a ubieramy od strony zranionej, odzież rozcinamy wzdłuż szwów)
  19. Dokładnie obejrzyj ranę
  20. Zaopatrz ranę – załóż suchy jałowy opatrunek bezpośrednio na ranę, przymocuj opatrunek za pomocą bandaża, chusty trójkątnej lub codofiksu, unieruchom i unieś kończynę (jest to działanie przeciwbólowe, przeciwobrzękowe, przeciwwstrząsowe oraz zmniejszające krwawienie)
  21. Ułóż poszkodowanego w pozycji leżącej lub półleżącej
  22. Zapewnij poszkodowanemu komfort termiczny i psychiczny
  23. Opatrywanie ran
  24. Bandażowanie
  25. Zastosowanie chusty trójkątnej
  26. Zastosowanie codofiksu
  27. Przemywanie
  28. Nie wolno odkażać jodyną
  29. Odkażamy ciepłą wodą z mydłem usuwając kurz, brud, ziemię
  30. Przykładamy lód na ok. 20 minut
  31. Nie wolno kłaść na ranę waty lub ligniny, dotykać rany palcami, usuwać wbitego w ranę ciała obcego, umieszczać w ranie złamanych wystających z niej fragmentów kości
  32. Pierwsza pomoc w przypadku ran klatki piersiowej
  33. Rany klatki piersiowej mogą być powierzchowne lub głębokie (do jamy opłucnej) powodujące przedostanie się powietrza do opłucnej a w konsekwencji do powstania odmy opłucnej. Poszkodowany skarży się na ból w klatce piersiowej, duszność, utrudnione i bolesne oddychanie. Mogą też wystąpić objawy wstrząsu i utraty przytomności
  34. Oceń sytuację
  35. Oceń bezpieczeństwo
  36. Oceń stan ogólny poszkodowanego
  37. Wezwij pogotowie
  38. Ułóż poszkodowanego w pozycji siedzącej lub półsiedzącej i podeprzyj jego plecy
  39. Odsłoń uszkodzoną okolicę
  40. Połóż na ranę jałowy opatrunek
  41. Połóż na opatrunku folię plastikową
  42. Przyklej folię plastrem (zadbać o szczelne zatkanie otworu) z czterech stron z jednym nieprzyklejonym rogiem
  43. Opatrunek przybandażuj
  44. Pierwsza pomoc w przypadku ran brzucha
  45. Rany brzucha mogą być powierzchowne lub głębokie i powodować obrażenia narządów wewnętrznych (jelit, wątroby, śledziony, nerek). Mogą też występować masywne krwawienia zewnętrzne i wewnętrzne oraz wydostanie się na zewnątrz zawartości brzucha
  46. Oceń sytuację
  47. Oceń bezpieczeństwo
  48. Oceń stan ogólny poszkodowanego
  49. Wezwij pogotowie
  50. Ułóż poszkodowanego na plecach ze zgiętymi nogami w kolanach
  51. Odsłoń uszkodzoną okolicę
  52. Połóż na ranę duży jałowy opatrunek
  53. Jeśli wypadł np. fragment jelita okryj ranę jałową gazą (najlepiej zmoczoną w roztworze soli fizjologicznej)
  54. Na wilgotny opatrunek nałóż folię plastikową i przykryj ją kolejną warstwą suchej gazy
  55. Opatrunek przybandażuj
  • Ukąszenia, użądlenia, pogryzienia

Pierwsza pomoc przy ukąszeniach

    Jedynym jadowitym wężem żyjącym na wolności na terenie całej Polski jest  żmija zygzakowata

  1. Objawy ukąszenia
  2. Dwie punktowe rany po ukąszeniu
  3. Obrzęk, zaczerwienienie i bolesność w miejscu ukąszenia
  4. Pocenie się
  5. Uczucie śmiertelnego lęku
  6. Drgawki
  7. Przyspieszony oddech i tętno
  8. Nudności, wymioty
  9. Ogólne osłabienie
  10. Zasady postępowania
  11. Oceń sytuację i bezpieczeństwo (zapamiętaj wygląd węża, zanotuj czas ugryzienia)
  12. Wezwij pogotowie
  13. Ułóż poszkodowanego nieruchomo z kończynami poniżej poziomu serca
  14. Wykonaj ponad miejscem ukąszenia kilka obwojów kulistych bandażem
  15. Przemyj ranę wodą z mydłem
  16. Rozetnij ranę podłużnie do osi kończyny na głębokość około 1 cm – zapewnia to swobodny wypływ wydzieliny z rany
  17. Unieruchom kończynę tak aby znajdowała się poniżej poziomu serca
  18. Sprawdzaj czynności życiowe poszkodowanego
  19. Jeśli to potrzebne okryj ciepło poszkodowanego
  20. Nie wolno wysysać krwi ustami

Pierwsza pomoc przy użądleniach

Użądlenia w okolicy jamy ustnej, języka, policzków, szyi mogą doprowadzić do niedrożności dróg oddechowych

  1. Objawy użądlenia
  2.  Bolesność lub pieczenie, swędzenie, zaczerwienienie i obrzęk miejsca użądlenia
  3. U osób uczulonych mogą wystąpić dodatkowo bóle i zawroty łowy, dreszcze, podwyższona temperatura ciała, przyśpieszone tętno, duszność i zaburzenie oddychania
    1. Zasady postępowania
  4. Uspokojenie poszkodowanego
  5. Usunięcie żądła pęsetą chwytając je tuż przy powierzchni skóry
  6. Zastosowanie zimnych okładów w celu złagodzenia bólu i ograniczenia obrzęku
  7. Podanie kostki lodu do ssania
  8. W razie nasilającej się reakcji alergicznej należy wezwać pogotowie

           Pierwsza pomoc przy pogryzieniach

W przypadku pogryzienia istnieje ogromne ryzyko zakażenia znajdującymi się w paszczy zwierzęcia licznymi bakteriami, które przenikają do rany

Wygląd rany kąsanej zależy od zwierzęcia, które pogryzło. Ranom tym towarzyszy ból i krwawienie.

  1. Zasady postępowania
  2. Uspokojenie poszkodowanego
  3. Zapewnienie bezpieczeństwa sobie i poszkodowanemu oraz zebranie wywiadu (gatunek zwierzęcia, czas pogryzienia)
  4. Wezwanie pomocy
  5. Przemywanie rany wodą z mydłem lub wodą utleniona przez około 15 minut
  6. Założenie na ranę jałowego opatrunku
  7. Uniesienie i unieruchomienie kończyny
  8. Ciepłe okrycie poszkodowanego
  9. Zawiadomienie służb sanitarno-epidemiologicznych o pogryzieniu przez bezpańskie lub dzikie zwierze
  10. Ciało obce w organizmie

Ciało obce tkwiące w skórze

  1. Niewielkie ciała obce (piasek, żwir, drzazgi, odłamki szkła) znajdujące się w okolicy rany można usunąć za pomocą pęsety lub poprzez   wypłukanie ich zimną wodą
  2. W przypadku ciała obcego wbitego w ranę należy:
  3. Ocenić sytuację
  4. Zapewnić bezpieczeństwo sobie i poszkodowanemu
  5. Ocenić stan ogólny poszkodowanego
  6. Wezwać pogotowie
  7. Odsłonić ranę
  8. Zatamować krwawienie poprzez uniesienie kończyny i zastosowanie ucisku po obu stronach ciała obcego
  9. Nie wolno usuwać ciała obcego
  10. Wykonać opatrunek stabilizujący ciało obce
  11. Unieść unieruchomić kończynę

Ciało obce w oku

  1. Małe ciało obce przesuwające się po gałce ocznej
  2. Posadź poszkodowanego
  3. Nie pozwól by poszkodowany pocierał oko
  4. Delikatnie rozdziel powieki czystymi rękami i poszukaj ciała obcego
  5. Jeśli zauważysz ciało obce przygotuj szklankę wypełnioną po brzegi chłodną przegotowaną wodą, zbliż naczynie do oka poszkodowanego tak aby szczelnie przylegało do oka i każ poszkodowanemu mrugać
  6. Jeśli ciało obce nadal jest w oku możesz je usunąć wilgotnym rożkiem gazika lub chusteczki
  7. Ciało obce, które nie przesuwa się po gałce ocznej (jest przyklejone lub wbite)
  8. Wezwij pogotowie
  9. Posadź poszkodowanego
  10. Nie pozwól by poszkodowany pocierał i ruszał oczami
  11. Połóż na obu oczach poszkodowanego opatrunki i zabandażuj je
  12. Jeśli w gałce ocznej tkwi jakiś przedmiot unieruchom go za pomocą opatrunku stabilizującego
  13. Zapewnij poszkodowanemu dalszą opiekę
  14. Ciało obce w nosie lub w uchu
  15. Ciało obce w nosie lub uchu powoduje zakażenie
  16. Osoba udzielająca pierwszej pomocy nie powinna sama usiłować wydobyć ciało obce z nosa lub ucha
  17. W przypadku ciała obcego w nosie poszkodowany może spróbować wydmuchać je
  18. W przypadku ciał obcego w uchu poszkodowany może potrząsać głową z zapchanym uchem skierowanym ku ziemi
  19. Nie wolno wypłukiwać ciała obcego z nosa lub ucha
  • Krwotoki

Krwawienia zewnętrzne są łatwe do rozpoznania – krwotok z dużych naczyń (tętnica szyjna, udowa, ramienna)

Ocena ilości utraconej krwi na miejscu zdarzenia jest niemożliwa

  1. Zasady postępowania w przypadku krwawienia zewnętrznego
  2. Oceń sytuację
  3. Zapewnij bezpieczeństwo
  4. Oceń stan ogólny poszkodowanego
  5. Wezwij pogotowie
  6. Ułóż poszkodowanego w pozycji leżącej lub półleżącej
  7. Odsłoń uszkodzoną okolicę
  8. Unieś uszkodzoną kończynę nad poziom serca
  9. Uciśnij ranę palcami lub dłonią poprzez jałowy opatrunek (uciśnięcie tętnicy ramiennej przy krwotokach z kończyny górnej lub tętnicy udowej przy krwotokach z kończyny dolnej oraz wykonanie zgięcia w stawach: biodrowym, kolanowym, łokciowym
  10. Wykonaj opatrunek uciskowy (nałóż jałowy opatrunek bezpośrednio na ranę dalej grubą warstwę uciskową zrobioną z materiałów opatrunkowych – gazy, bandaży, waty, ligniny a następnie przybandażuj z uciskiem
  11. Jeśli opatrunek uciskowy przekrwawi nałóż na niego kolejną warstwę materiału opatrunkowego i z uciskiem go przymocuj
  12. Unieruchom, unieś kończynę ponad poziom serca (jest to działanie przeciwbólowe, przeciwobrzękowe, przeciwwstrząsowe i powoduje zmniejszenie krwawienia)
  13. Możesz zastosować opaskę uciskową tylko wtedy gdy dojdzie do amputacji lub nie możesz zatamować obfitego krwawienia za pomocą opatrunku uciskowego

Krwawienia wewnętrzne są trudne do rozpoznania – zamknięte urazy jamy brzusznej (rozerwanie wątroby, śledziony, nerek, dużych naczyń) dlatego też bardzo ważne jest zebranie od poszkodowanego lub światków informacji o okolicznościach i lokalizacji urazu.

Krwawienie wewnętrzne należy podejrzewać zawsze wtedy kiedy u poszkodowanego bez widocznych obrażeń zewnętrznych narastają objawy wstrząsu

  1. Zasady postępowania w przypadku krwawienia wewnętrznego
  2. Ułóż poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej
  3. Zapewnij poszkodowanemu dalszą opiekę
  • Wstrząs

      Wstrząs powstaje z niedotlenienia narządów w skutek niedostatecznego przepływu krwi. Aby zapobiec temu organizm reaguje zwiększoną pracą serca i przyspieszonym oddechem. Wstrząs jest naturalną reakcją organizmu na uraz. Grozi zatrzymaniem funkcji życiowych organizmu, a tym samym może doprowadzić do śmierci poszkodowanego.

      U poszkodowanego wstrząs może być spowodowany przez: utratę krwi, silny ból, strach, reakcję alergiczną. Natychmiastowe działanie jest konieczne w celu zapobiegania dalszemu pogarszaniu się stanu poszkodowanego.

  • Objawy wstrząsu
  • Ma bladą i zimną skórę,
  • Jest oblany zimnym potem,
  • Czuje zimno,
  • Ma przyspieszony i spłycony oddech,
  • Ma ogólne osłabienie mięśni,
  • Ma zaburzenia przytomności lub może być na początku pobudzony.
  • Najczęstsze przyczyny wstrząsu?
  • Duża utrata krwi,
  • Rozległe oparzenia ciała,
  • Rozległy uraz,
  • Zaburzenia pracy serca,
  • Ostra reakcja uczuleniowa.
  • Zasady postępowania
  • Jak najszybciej usunąć przyczyny wstrząsu (np. zatamować silny krwotok)
  • Wezwij wykwalifikowaną pomoc
  • Zastosować pozycję przeciwwstrząsową (rozdział 6)
  • Zadbaj o komfort termiczny poszkodowanego
  • Zadbaj o wsparcie psychiczne poszkodowanego (rozmawiaj z nim)
  • Amputacje urazowe
  • W przypadku amputacji na skutek urazu miażdżonego (przejechanie, przygniecenie) naczynia krwionośne ulegają zgnieceniu i nie występuje obfite krwawienie
  • Wykonaj opatrunek uciskowy a kikut kończyny ułóż powyżej poziomu serca poszkodowanego
  • Zaopatrz odcięte tkanki wkładając je do plastikowej torby a następnie wkładając do zimnej wody lub do lodu. Pamiętaj że nie wolno ich zamrozić
  • Jeśli nie doszło do całkowitej amputacji to po zrobieniu opatrunku uciskowego unieruchom amputowaną część, tak aby była w osi kończyny
  1. Krwawienie z nosa
  2. Krwawienie z nosa w wyniku urazu mechanicznego
  3. Posadź poszkodowanego z głową pochylona ku klatce piersiowej
  4. Ściśnij skrzydełka nosa
  5. Zakończ uciskanie jeśli po 10 minutach krwawienie ustanie
  6. Jeśli krwawienie utrzymuje się nadal wezwij pogotowie i uciskaj skrzydełka nosa aż do przyjazdu służb ratunkowych
  7. Krwawienie z nosa w wyniku urazu głowy
  8. Sprawdź kolor wyciekającego płynu (jasny wodnisty płyn mózgowo-rdzeniowy świadczy o złamaniu podstawy czaszki)
  9. Nie wolno stosować żadnego ucisku nosa
  10. Przykryj nos jałowym opatrunkiem aby umożliwić wypływ krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego z nosa
  11. Bezzwłocznie wezwij pogotowie
  • Urazy głowy i kręgosłupaUrazy głowy
  • Powierzchownym ranom głowy bardzo często towarzyszy obfite krwawienie, jednakże rany te nie są groźne. Prawdziwym zagrożeniem są obrażenia wewnętrzne, do których może dojść bez widocznych obrażeń zewnętrznych
  • Krótkotrwała utrata przytomności po urazie głowy świadczy o wstrząśnieniu mózgu (jest to odwracalne zaburzenie czynności mózgu)
  • Utrata przytomności pojawiająca się po kilku minutach, godzinach lub nawet dniach od urazu głowy świadczy o obrażeniach mózgu
  • Objawy obrażeń głowy to:
  • Zaburzenia przytomności
  • Ból i zawroty
  • Nudności i wymioty
  • Drgawki
  • Wyciek wodnistego jasnego płynu lub wodnistej krwi z nosa lub ucha
  • Pojawienie się krwi na białkówce oka
  • Niedowład lub porażenie jednej części twarzy lub ciała
  • Pobudzenie poszkodowanego
  • Trudności w mówieniu, połykaniu i oddychaniu (złamania kości twarzy lub żuchwy)
  • Krwawienie, obrzęk, wgłębienie na owłosionej części czaszki (złamania kości czaszki
  • Można podejrzewać uraz głowy gdy
  • Znaleziony poszkodowany jest nieprzytomny
  • Poszkodowany doznał tępego urazu głowy
  • Uraz był związany ze skokiem do wody
  • Uraz był związany z uprawianiem sportu (narty, rower, jazda konna itp.)
  • Poszkodowany upadł z wysokości
  • Osłona chroniąca głowę poszkodowanego została uszkodzona
  • Poszkodowany brał udział w wypadku komunikacyjnym
  • Pierwsza pomoc przy urazach głowy
  • Oceń sytuację
  • Zapewnij bezpieczeństwo sobie i poszkodowanemu
  • Oceń stan ogólny poszkodowanego
  • Wezwij pogotowie
  • Dokładnie zbadaj poszkodowanego
  • Jeśli nie ma takiej potrzeby nie ruszaj poszkodowanego
  • Zaopatrz ranę głowy jałowym opatrunkiem i przymocuj opatrunek bandażem lub chustą trójkątną
  • Zaopatrz opatrunkiem procowym (z chusty trójkątnej) rany okolicy nosa lub żuchwy
  • Unieruchom złamaną żuchwę opatrunkiem procowym
  • Zaopatrz wsiąkającym opatrunkiem płyn wyciekający z ucha lub nosa
  • Zapewnij poszkodowanemu dalszą opiekę
  • Urazy kręgosłupa
  • Obrażeń kręgosłupa należy podejrzewać u każdego rannego w głowę, u poszkodowanego po upadku z wysokości lub z wypadku komunikacyjnego i najważniejszą czynnością ratowniczą (jeśli nie doszło do zatrzymania krążenia i oddechu) jest unieruchomienie kręgosłupa szyjnego
  • Objawy uszkodzenia kręgosłupa szyjnego
  • Ograniczenie ruchów głowy i szyi
  • Nieprawidłowe ustawienie głowy i szyi
  • Bolesność przy dotyku
  • Przy uszkodzeniu rdzenia kręgowego porażenie wszystkich kończyn i mięśni tułowia, brak czucia
  • Objawy uszkodzenia kręgosłupa piersiowego i lędźwiowego
  • Bolesność przy dotyku
  • Przy uszkodzeniu rdzenia kręgowego porażenie kończyn dolnych
  • Pierwsza pomoc przy urazach kręgosłupa
  • Oceń sytuację
  • Oceń bezpieczeństwo
  • Oceń stan ogólny poszkodowanego
  • Wezwij pomoc specjalistyczną
  • Nie pozwól poszkodowanemu poruszać się
  • Pozostaw poszkodowanego w takiej pozycji w jakiej znajduje się po urazie
  • Zabezpiecz z obu stron głowę poszkodowanego przed ruchami (rękoma, zrolowanym kocami lub ubraniami, chustami trójkątnymi, gazetami itp.). Głowa i tułów poszkodowanego muszą być utrzymane w jednej linii
  • Jeśli uszkodzony jest kręgosłup na odcinku piersiowo-lędźwiowym należy włożyć wałek pod okolicę lędźwiową i pod kolana
  • Zaopatrzyć inne obrażenia
  • Jeśli poszkodowany wymaga ułożenia w pozycji bezpiecznej weź przynajmniej jedną osobę do pomocy, która będzie podtrzymywać głowę podczas przekręcania poszkodowanego
  • Zapewnić poszkodowanemu dalszą opiekę
  1. Urazy kości i stawów
  2. Złamania
  3. Złamanie otwarte
  4. Złamanie zamknięte
  5. Objawy złamania
  6. Nagły ból będący bezpośrednim skutkiem urazu
  7. Ból nasilający się w czasie ruchu oraz bolesność uciskowa w miejscu urazu
  8. Obrzęk
  9. Krwawienie zewnętrzne lub wewnętrzne
  10. Zniekształcenie kończyny
  11. Widoczne w ranie odłamy kostne
  12. Wystąpienie patologicznej ruchomości w miejscu urazu
  13. Pierwsza pomoc przy złamaniach kończyn
  14. Oceń sytuację
  15. Oceń bezpieczeństwo
  16. Oceń stan ogólny poszkodowanego
  17. Wezwij pogotowie
  18. Uspokój poszkodowanego
  19. W zależności od miejsca złamania ułóż poszkodowanego w pozycji leżącej, półleżącej z podparciem lub siedzącej
  20. Dokładnie zbadaj poszkodowanego
  21. Jeśli jest to konieczne (złamanie otwarte) rozetnij ubranie poszkodowanego
  22. Opatrz rany i obfite krwawienia zewnętrzne za pomocą opatrunku uciskowego
  23. Nie unieruchamiaj zranionej kończyny jeśli służby ratunkowe mają wkrótce przyjechać. Dodatkowe manewry podczas unieruchamiania mogą czasem pogłębić uraz
  24. Wykonaj unieruchomienie kończyny w pozycji w jakiej znajduje się ona po urazie jeśli
  25. Nastąpiło złamanie otwarte (unieruchom sterczące odłamy kostne, zaopatrz ranę, unieruchom kończynę)
  26. Doszło do nienaturalnego ustawienia kończyny (wykręcenie)
  27. Grozi zamiana złamania zamkniętego na otwarte przez napinający skórę odłam kości
  28. Pozostaw odkryte palce unieruchomionej kończyny i oceniaj ich barwę, temperaturę i ruchomość w celu sprawdzania prawidłowego krążenia w uszkodzonej kończynie
  29. Zapewnij poszkodowanemu komfort termiczny i psychiczny
  30. Skręcenia lub zwichnięcia ochładzaj zimnymi okładami
  31. Urazy stawów
  32. Skręcenia (uszkodzenie torebki stawowej i rozciągnięcie lub rozerwanie więzadeł stawowych objawiające się ostrym bólem, obrzękiem i ograniczeniem ruchów)
  33. Zwichnięcia (całkowite przemieszczenie względem siebie powierzchni stawowych z rozerwaniem aparatu torebkowo-więza88dłowego stawu objawiające się ostrym bólem, niemożliwością wykonywania ruchów, obrzękiem, krwawymi wylewami w okolicy stawu)
  34. Zasady postępowania  przy skręceniach i zwichnięciach
  35. Postępowanie przeciwbólowe, przeciwobrzękowe i przeciwwstrząsowe
  36. Posadź lub połóż poszkodowanego
  37. Wezwij pomoc specjalistyczną
  38. Nie pozwól poszkodowanemu wykonywać ruchów uszkodzoną kończyną
  39. Unieś kończynę dolną
  40. Zawieś na temblaku kończynę górną (jeśli łokieć nie może być zgięty pod kątem prostym to wykonaj unieruchomienie w pozycji najwygodniejszej czyli sprawiającej najmniejszy ból poszkodowanemu)
  41. Zastosuj okłady
  42. Pierwsza pomoc przy złamaniu żeber  
  43. Wezwij pogotowie
  44. Załóż opaskę ściskającą klatkę piersiową lub bandaż elastyczny, chustę trójkątną
  45. Ułóż poszkodowanego z podparciem pleców oraz zgiętymi nogami w kolanach (pod kolana włóż np. zrolowany koc)
  46. U osób starszych złamane żebro należy unieruchomić opatrunkiem przylepcowym półokrężnym obejmującym tylko połowę klatki piersiowej
  47. Pierwsza pomoc przy urazach miednicy
  48. Złamaniom miednicy zazwyczaj towarzyszą obrażenia powłok ciała, narządów wewnętrznych, masywne krwawienia i szybko rozwijający się wstrząs. Są to w większości obrażenia ciężkie
  49. Przede wszystkim wezwij karetkę pogotowia
  50. Połóż poszkodowanego na plecach w pozycji przeciwwstrząsowej
  51. Zaopatrz widoczne zranienia
  52. Postępowanie na miejscu wypadku komunikacyjnego
  53. Zabezpieczyć miejsce wypadku (bezpiecznie zaparkować własny pojazd, założyć kamizelkę odblaskową, ustawić trójkąt ostrzegawczy 50m od miejsca wypadku z obu stron, włączyć światła awaryjne, rozłączyć zapłon w uszkodzonym pojeździe, zaciągnąć hamulec ręczny) lub zlokalizować inne zagrożenie (czy widzę, słyszę lub czuję, że istnieje jakieś niebezpieczeństwo np. rozlane paliwo na drodze, zerwana linia energetyczna)
  54. Zrobić rozpoznanie miejsca wypadku (ile ofiar, gdzie się znajdują oraz komu najpierw udzielić pomocy)
  55. Wezwać pomoc informując o miejscu zdarzenia, charakterze zdarzenia, ilości poszkodowanych)
  56. Udzielić pomocy poszkodowanym znajdującym się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia a potem innym poszkodowanym
  57. Nie ruszać osób poszkodowanych jeśli nie jest to absolutnie konieczne
  58. Unieruchomić kręgosłup szyjny przed poruszeniem rannego jeśli trzeba wyciągnąć poszkodowanego (gdy konieczny jest zabieg RKO, lub gdy grozi niebezpieczeństwo ze strony pojazdu) – zastosować chwyt Rauteka 
  59. Stosować środki ochrony osobistej (rękawiczki jednorazowe, maseczka do sztucznego oddychania, ewentualnie okularów ochronnych)
  60. Udzielając pierwszej pomocy motocykliście nie wolno zdejmować mu kasku jeśli nie jest konieczny zabieg RKO
  • Zatrucia
  1. Przyczyny zatruć
  2. Toksykomania (leki, alkohol, narkotyki)
  3. Przypadkowe
  4. Nieświadomość (wśród dzieci)
  5. Lekkomyślność (spożywanie nieznanych grzybów)
  6. Pomyłka
  7. Zawodowe (nieprzestrzeganie przepisów bhp lub następstwo awarii)
  8. Zabójcze
  9. Drogi wnikania trucizny do organizmu
  10. Układ pokarmowy – droga doustna (grzyby, leki, alkohol niespożywczy, rozpuszczalnik)
  11. Układ oddechowy – zatrucia wziewne (tlenek i dwutlenek węgla)
  12. Skóra i błony śluzowe – zatrucia kontaktowe (środki żrące, pestycydy)
  13. Podanie podskórne, domięśniowe, donaczyniowe – droga pozajelitowa (narkotyki, leki powodujące reakcje alergiczne)
  14. Toksyczne działanie trucizny zależy od
  15. Dawki trucizny
  16. Drogi wniknięcia trucizny
  17. Wieku poszkodowanego
  18. Stanu fizycznego poszkodowanego i towarzyszących chorób
  19. Płci
  20. Wrażliwości gatunkowej lub rasowej
  21. Objawy zatrucia
  22. Objawy zatrucia mogą być widoczne od razu
  23. Po pewnym czasie np. kilka godzin lub dni
  24. Przebiegać dwufazowo (zatrucia muchomorem sromotnikowym – po okresie wstępnych objawów następuje poprawa, po której pojawiają się objawy uszkodzenia narządów)

Zatruć nie da się sklasyfikować według objawów. Tylko nieliczne zatrucia dają charakterystyczne objawy chorobowe.

  • Ogólne objawy zatruć
  • Bóle głowy
  • Zawroty głowy
  • Uczucie zimna, dreszcze
  • Senność, śpiączka
  • Sina i zimna skóra
  • Suchy kaszel
  • Drgawki
  • Obniżenie temperatury ciała
  • Duszność
  • Trudności w połykaniu
  • Suchość w ustach lub ślinotok
  • Przyśpieszona akcja serca
  • Niepokój, podniecenie, lęk
  • Gorączka
  • Uczucie pieczenia skóry
  • Ból brzucha
  • Biegunka
  • Nudności i wymioty
  • Zaburzenia mowy i niezborność ruchów
  • Zaburzenia widzenia
  • Zaburzenia oddychania
  • W ciężkich zatruciach – halucynacje
  • Utrata przytomności
  • Pierwsza pomoc w zatruciach
  • Ocenić sytuację (przyczyna zatrucia, rodzaj trucizny, droga jej wchłonięcia)
  • Zapewnić bezpieczeństwo sobie i poszkodowanemu (zabezpieczyć miejsce zdarzenia, odizolować poszkodowanego od trucizny, zabezpieczyć pojemnik po truciźnie, opakowanie po lekach, resztki jedzenia itp.)
  • Sprawdzić czynności życiowe zatrutego
  • Wezwać pogotowie
  • Jeśli to konieczne należy udrożnić drogi oddechowe poszkodowanego, ułożyć go w pozycji bezpiecznej lub przystąpić do RKO
  • Podjąć wstępne leczenie będąc w ścisłym kontakcie telefonicznym z dyspozytorem SOR
  • Zapewnić poszkodowanemu dalszą pomoc
  • Sposoby usuwania trucizn
  • Zatrucia przez skórę
  • Zdjąć skażoną odzież
  • Przemyć skórę dużą ilością wody
  • Płukać chłodną przegotowaną wodą obficie oczy ok. 15 minut
  • Usunąć okruchy wapna niegaszonego lub opiłki metalu przed płukaniem
  • Wykonać opatrunek osłaniający
  • Zatrucia wziewne
  • Wyprowadzić lub wynieść poszkodowanego na świeże powietrze
  • Rozluźnić krępującą odzież
  • Jeśli to konieczne zastosować sztuczne oddychanie
  • Nieprzytomnego poszkodowanego ułożyć w pozycji bezpiecznej
  • Zapewnić poszkodowanemu komfort termiczny
  • Zatrucia drogą pokarmową
  • Spowodować wymioty (jest to skuteczne wyłącznie do 30 minut po przyjęciu trucizny)

Wymiotów nie wolno wywoływać u osób nieprzytomnych, z drgawkami lub przy zatruciach substancjami pieniącymi się, żrącymi, oleistymi

  • Najczęściej spotykane zatrucia
  • Zatrucie alkoholem etylowym
  • U poszkodowanego przytomnego wywołać wymioty oraz podać węgiel i zawiesinę żelatyny
  • Nieprzytomnego ułożyć w pozycji bezpiecznej
  • Wezwać karetkę
  • Zatrucie alkoholem metylowym
  • U poszkodowanego przytomnego wywołać wymioty oraz podać węgiel i zawiesinę żelatyny
  • Nieprzytomnego ułożyć w pozycji bezpiecznej
  • Wezwać karetkę
  • Założyć opatrunek osłaniający na oczy
  • Zatrucia alkaloidami (akonityną – najsilniej działająca trucizna roślinna występująca w łodydze, korzeniu i liściach tojadu mocnego ; morfiną lub atropiną)
  • U poszkodowanego przytomnego wywołać wymioty oraz podać węgiel i zawiesinę żelatyny
  • Zatrucia kwasami lub zasadami
  • Nie powodować wymiotów ze względu na możliwość powtórnego uszkodzenia ścian przełyku
  • Podać białko jaja kurzego oraz węgiel i zawiesinę żelatyny
  • Oparzone miejsca na skórze lub oczy obficie płukać bieżącą wodą przez 15 minut
  • Wezwać pogotowie
  • Zatrucie lekami nasennymi
  • U poszkodowanego przytomnego wywołać wymioty oraz podać węgiel i zawiesinę żelatyny
  • Nieprzytomnego ułożyć w pozycji bezpiecznej
  • W przypadku zaburzeń oddychania zastosować RKO
  • Wezwać karetkę
  • Zatrucie grzybami (w Polsce mamy ok. 200 gatunków trujących grzybów to jest 5% wszystkich rosnących w naszym kraju grzybów)
  • Wywołać wymioty
  • Podać węgiel i zawiesinę żelatyny
  • Wezwać karetkę
  • Zatrucie wilczą jagodą
  • Wywołać wymioty
  • Podać mocną herbatę i węgiel
  • Stosować zimne okłady na głowę (ze względu na silną gorączkę do 40°C)
  • Wezwać karetkę
  • Zatrucia jadem kiełbasianym
  • Objawy pojawiają się po 1-2 dni wylęgania się bakterii jadu kiełbasianego
  • Charakterystycznym objawem jest ból i zawroty głowy, zaburzenie wzroku (widzenie przez mgłę, podwójne widzenie, powstanie zeza, poszerzenie źrenic)
  • Jak najszybciej wezwać pomoc medyczną gdyż poszkodowany powinien otrzymać surowicę przeciwbotulinową.
  • Podać węgiel aktywowany i zawiesinę żelatyny
  • Zatrucie tlenkiem węgla
  • Tlenek węgla jest gazem bezbarwnym i bezwonnym
  • Wynieść poszkodowanego na świeże powietrze
  • Sprawdzić czynności życiowe
  • Ułatwić oddychanie
  • Ułożyć poszkodowanego nieprzytomnego w pozycji bezpiecznej
  • Jeśli poszkodowany nie oddycha wykonać RKO
  • Wezwać pogotowie
  • Poszkodowany musi leżeć spokojnie aby było jak najmniejsze zapotrzebowanie na tlen
  • Zatrucia gazami drażniącymi (chlorem, siarkowodorem, chlorowodorem, oparami lakierów)
  • Wynieść poszkodowanego na świeże powietrze
  • Zdjąć ubranie, spłukać skórę, przemyć oczy
  • Wezwać pogotowie
  • Oparzenia
  1. Podział oparzeń
  2. Cieplne – woda, para wodna, tłuszcz, lepik
  3. Chemiczne – stężone kwasy i zasady
  4. Elektryczne – powoduje głębokie zniszczenie tkanek (skóry, tkanki podskórnej, mięśni, naczyń, kości)
  5. Popromienne – oparzenie wskutek działania promieniowania jonizującego
  6. Ocena rozległości oparzeń
  7. U osoby dorosłej reguła „dziewiątek”
  8. U dzieci reguła „dłoni” oparzonego
  9. Ocena stopnia oparzenia
  10. Oparzenie I stopnia – rumień na skórze (typowe objawy to ból, zaczerwienienie, obrzęk)
  11. Oparzenie II stopnia A – pęcherze (objawy to ból, zaczerwienienie, pęcherze)
  12. Oparzenie III stopnia – martwica głęboka (twarda powierzchnia skóry o zabarwieniu czarnym, brunatnym, białym, miejsce oparzone jest niebolesne)
  13. Pierwsza pomoc przy oparzeniach termicznych
  14. Ustalić źródło oparzenia, rodzaj palącego się materiału, ustalić czas działania czynnika uszkadzającego na poszkodowanego
  15. Odizolować poszkodowanego od czynnika parzącego
  16. Stłumić palącą lub tlącą się odzież
  17. W celu zgaszenia palącego się własnego ubrania należy jedno ramię owinąć wokół klatki piersiowej i poturlać się po ziemi
  18. W celu zgaszenia palącego się ubrania innej osoby należy przewrócić ją na plecy i szczelnie owinąć kocem
  19. Palącego się ubrania nie wolno gasić gwałtownym strumieniem wody bezpośrednio na poszkodowanym jeśli nie znamy substancji, która spowodowała ogień
  20. Zdjąć tlącą się lub przesiąkniętą gorącym płynem odzież
  21. Przeciąć ostrożnie rękawy i ciasne części garderoby
  22. Zdjąć z palców pierścionki (powstający obrzęk może doprowadzić do niedokrwienia palców)
  23. Ubranie, które jest przesiąknięte gorącym płynem, polać zimną wodą i dopiero wtedy zdejmować
  24. Nie wolno zdejmować tej części garderoby, która jest przyklejona do skóry poszkodowanego
  25. Ocenić stan ogólny poszkodowanego i wezwać pomoc
  26. Ocenić stan świadomości poszkodowanego (jeśli nie oddycha przystąpić do RKO)
  27. Stwierdzić lub wykluczyć oparzenie dróg oddechowych
  28. Odsłonić oparzoną część i przystąpić do oziębiania jej pod strumieniem zimnej wody
  29. Poszkodowany powinien znajdować się w pozycji siedzącej lub w przypadku rozległych oparzeń w pozycji leżącej
  30. Należy schładzać tylko oparzoną część ciała zakrywając pozostałą aby uniknąć zbyt dużego wyziębienia organizmu
  31. Woda musi spływać po oparzeniu siłą ciężkości w dół aby uniknąć uszkodzenia rany przez zbyt mocne ciśnienie i w odległości 10-15 cm od rany
  32. Oziębianie rany należy wykonywać do 20 minut lub do ustąpienia bólu
  33. Lód należy stosować nie bezpośrednio na miejsce oparzone. Kostki lodu można zawinąć w czystą gazę.
  34. Zaopatrzyć ranę oparzeniową
  35. Przykryć oparzoną powierzchnię jałowym wilgotnym opatrunkiem
  36. Nie stosować opatrunku z przylepcem, maści, kremów, zasypek itp.
  37. Nie stosować opatrunków na twarz
  38. Nie przebijać pęcherzy oparzeniowych
  39. Podać doustnie płyny (herbata, woda)
  40. Pierwsza pomoc przy oparzeniach chemicznych
    1. Należy pamiętać o ochronie osobistej i założeniu grubych rękawiczek
    1. Ubranie zalane środkiem chemicznym zdjąć wraz z bielizną i butami
    1. Zmyć środek chemiczny obfitą ilością wody
    1. Zastosować substancję neutralizującą do mycia oparzonej powierzchni
  41. Oparzenie kwasem – zastosować roztwór mydła lub roztwór z sody oczyszczonej (2łyżeczki sody na litr wody)
  42. Oparzenie zasadą – ocet winny rozcieńczony w 50% wodą lub 3% kwas borny lub sok z cytryny
  43. Oparzenia fenolem, lizolem, krezolem – 70% alkohol etylowy ponieważ substancje te nie są rozpuszczalne w wodzie
    1. W oparzeniach wapnem niegaszonym najpierw należy usunąć mechanicznie wapno a następnie przystąpić do płukania wodą
    1. Dalsze postępowanie takie samo jak w przypadku oparzeń termicznych
  44. Pierwsza pomoc w oparzeniach oczu
    1. Wezwać pomoc specjalistyczną
      1. Zakryć szczelnie zdrowe oko
      1. Usunąć z oka ciało parzące np. kawałki wapna
      1. Przemywać oko dużą ilością wody od kącika przy nosie do kącika zewnętrznego. W czasie przemywania poszkodowany powinien poruszać gałkami ocznymi
      1. Płukanie należy powtarzać co kilka minut przez pół godziny
  45. Pierwsza pomoc w oparzeniach prądem elektrycznym
  46. Zapewnić bezpieczeństwo sobie i poszkodowanemu (odizolować poszkodowanego od prądu)
  47. Ocenić stan ogólny – przytomność, oddech
  48. Wezwać pogotowie
  49. Dalsze postępowanie takie samo jak w przypadku oparzeń termicznych
  50. Pierwsza pomoc w przypadku przegrzania
  51. Objawy przegrzania
  52. Bóle, zawroty łowy
  53. Uczucie wyczerpania
  54. Mdłości
  55. Nadmierne pocenie się
  56. Blada twarz, chłodna skóra
  57. Przyśpieszony oddech i tętno
  58. Omdlenie
  59. Zasady postępowania
  60. Wyprowadzić lub przenieść poszkodowanego w chłodne miejsce
  61. Ułożyć poszkodowanego w pozycji przeciwwstrząsowej
  62. Podać dużą ilość chłodnego płynu do picia
  63. Ułożyć nieprzytomnego poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
  64. Wezwać pomoc specjalistyczną
  65. Pierwsza pomoc w przypadku udaru cieplnego
  66. Objawy udaru cieplnego
  67. Bóle i zawroty głowy
  68. Temperatura ciała powyżej 40°C
  69. Przyśpieszony oddech i tętno
  70. Utrata przytomności
  71. Zasady postępowania
  72. Wyprowadzić lub przenieść poszkodowanego w chłodne miejsce
  73. Rozebrać i owinąć poszkodowanego w zimne, mokre prześcieradła
  74. Zwilżać prześcieradła co jakiś czas
  75. Ułożyć nieprzytomnego poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
  76. Wezwać pogotowie
  77. Hipotermia i odmrożenia

 Hipotermia jest to obniżenie temperatury ciała do 35°C na skutek wyziębienia organizmu a odmrożenie jest jego następstwem. Spadek

temperatury poniżej 27°C prowadzi do śmierci

  1. Pierwsza pomoc przy hipotermii
  2. Zaprowadzić lub przenieść poszkodowanego do ciepłego pomieszczenia
  3. Zdjąć z odmrożonych okolic ciała uciskające części garderoby (buty, skarpety, rękawice)
  4. Zdjąć mokre ubranie
  5. Okryć poszkodowanego kocem lub folią termoizolacyjną
  6. Nakryć głowę poszkodowanego
  7. Ocenić stan ogólny poszkodowanego
  8. Podać do picia przytomnemu poszkodowanemu gorącą herbatę z cukrem lub sokiem
  9. Wezwać pogotowie
  10. Zapewnić poszkodowanemu dalszą opiekę
  11. Pierwsza pomoc przy odmrożeniach
  12. Zaprowadzić lub przenieść poszkodowanego do ciepłego pomieszczenia
  13. Zdjąć z odmrożonych okolic ciała uciskające części garderoby
  14. Ogrzewać odmrożone części ciała w swoich rękach
  15. Zanurzyć odmrożone części ciała w ciepłej wodzie (rozpoczynając od temp. Około 10° dochodząc przez pół godziny do 37°C
  16. Osuszyć bardzo delikatnie odmrożone okolice
  17. Zaopatrzyć powierzchnie odmrożone suchym, jałowym opatrunkiem
  18. Ochronić miejsca odmrożeń przed dalszą utratą ciepła
  19. Okryć poszkodowanego kocem
  20. Podać do picia przytomnemu poszkodowanemu gorącą herbatę z cukrem lub sokiem malinowym
  21. Wezwać pogotowie
  22. Zapewnić poszkodowanemu dalszą opiekę
  • Przenoszenie, ewakuacja poszkodowanych oraz opieka nad poszkodowanym w miejscu doraźnie urządzonym
  • Ewakuacja poszkodowanego
  • Nie wolno przenosić poszkodowanego gdy nie jest to wyraźnie konieczne
  • Przy przenoszeniu należy zabezpieczyć przed poruszeniem kręgosłup poszkodowanego
  • Jeśli to możliwe przenosić poszkodowanego w kilka osób
  • Jeśli to możliwe lepiej przeciągać poszkodowanego niż przenosić
  • Sposoby ewakuacji poszkodowanego przez jednego ratownika
  • Prowadzenie poszkodowanego
  • Przenoszenie na rękach
  • Przenoszenie na plecach „na barana”
  • Sposób strażacki
  • Przesuwanie lub przeciąganie na kocu, płaszczu
  • Chwyt Rauteka
  • Sposoby ewakuacji poszkodowanego przez dwóch ratowników
  • Sposób „na ławeczce”
  • Przenoszenie na krześle
  • Sposób „na krzesełku”
  • Trzech lub więcej ratowników może przenosić poszkodowanego na rękach
  • Układanie poszkodowanego na noszach
  • Nosze układamy po stronie obrażeń rannego
  • Ratownicy stają po stronie zdrowej rannego
  • Ratownicy podnoszą i kładą rannego na noszach na komendę jednego z nich
  • Należy zwrócić szczególną uwagę na głowę i szyję
  • Zabezpieczamy rannego przed wpływem warunków atmosferycznych
  • Układanie poszkodowanego w bezpiecznych pozycjach

Sposób ułożenia poszkodowanego w pozycji bezpiecznej jest uzależniony od rodzaju obrażeń jakie odniósł

  1. Ranny z zaburzeniami oddychania (np. obrażenia klatki piersiowej, użądlenia owadów)– pozycja półsiedząca z podparciem
  2. Poszkodowany z obrażeniami klatki piersiowej  (np. złamane żebra)– pozycja półsiedząca z podparciem oraz pochylenie w kierunku uszkodzonej strony ciała co ułatwia oddychanie
  3. Ranny w szyję – pozycja półsiedząca z głową pochyloną ku klatce piersiowej
  4. Ranny w potylicę, szczękę, plecy – pozycja boczna
  5. Ranny z urazem czaszki – pozycja półleżąca z nieznacznym uniesieniem głowy (zmniejsza to groźbę obrzęku mózgu)
  6. Ranny w brzuch –  rana poprzeczna brzucha – pozycja półleżąca z podparciem z ugiętymi kolanami
  7. Ranny w brzuch – rana podłużna brzucha – pozycja półleżąca z podparciem z wyprostowanymi nogami
  8. Ranny z obrażeniami kręgosłupa – pozycja na plecach na twardym podłożu i zabezpieczenie przed poruszaniem się
  9. Nieprzytomnych należy ułożyć w pozycji bezpiecznej z głową obniżoną w celu ułatwienia odpływu treści płynnej z ust
  10. Rannych z objawami wstrząsu należy ułożyć w pozycji przeciwwstrząsowej

Dodaj komentarz